Zahra Qajar. Księżniczka, której uroda szokuje do dziś

Piękno, które dziś szokuje

Perska dynastia Qajar panowała od końca XVIII wieku do 1925 roku. W tym okresie obowiązywały zupełnie inne standardy estetyczne niż współcześnie. Męskie cechy twarzy uznawano za oznakę arystokracji i wyrafinowania. Profesor Uniwersytetu Harvarda, Afsaneh Najmabadi, potwierdza to w swoich badaniach. Analizował setki dokumentów i fotografii z tamtej epoki.

Kobiety z rodzin królewskich celowo podkreślały ciemny puszek nad górną wargą. Niektóre nawet domalowywały go kosmetykami. Gęste brwi łączące się nad nosem były równie pożądane. To dziś wydaje się dziwne, ale kultura jest płynna. Każda epoka tworzy własne ideały.

Belgijska podróżniczka Serena odwiedziła dwór perski w 1877 roku. Zanotowała swoje wrażenia po spotkaniu z arystokratkami. Była zaskoczona ich wyglądem, szczególnie widocznym zarostem. Dla niej było to niezwykłe, ale nie uważano tego za defekt. Wręcz przeciwnie – świadczyło o wysokim statusie społecznym.

Kontekst kulturowy ma kluczowe znaczenie. To, co dziś wywołuje śmiech, kiedyś budziło podziw. Zahra Khanom była uważana za piękność właśnie przez te cechy. Miała dziesiątki adoratorów. Niektórzy źródła mówią nawet o 140 kandydatach do jej ręki.

Córka monarchy, która wybrała bunt

Zahra przyszła na świat w 1883 roku jako dziecko króla Nassera al-Din Shaha. Perska monarchia była wtedy jedną z najpotężniejszych sił w regionie. Dynastia Qajar kontrolowała ogromne terytoria. Dzieci królewskie miały zapewnioną przyszłość, ale bez wolności wyboru.

Tradycja dyktowała ścisłe reguły. Dziewczęta przygotowywano do małżeństwa od wczesnego dzieciństwa. Pierwsze zaręczyny Zahry odbyły się, gdy miała osiem lat. Jej narzeczony był rówieśnikiem. Ten związek ostatecznie nie doszedł do skutku, ale pokazuje mechanizmy epoki.

W wieku trzynastu lat Zahra poślubiła Amira Husseina Khana. Był synem ministra obrony, arystokratą o wysokim statusie. Małżeństwo wydawało się idealnym aliansem rodzinnym. Urodziła czworo dzieci, pełniąc obowiązki żony i matki.

Mąż jednak łamał przysięgę wierności. W kulturze perskiej mężczyznom wolno było znacznie więcej. Zahra nie zamierzała się z tym pogodzić. Jej decyzja wstrząsnęła całą Persją. Została pierwszą kobietą w rodzinie królewskiej, która domagała się rozwodu i go uzyskała.

Rewolucja jednej kobiety

Perska kultura XIX wieku stawiała kobietom ścisłe ograniczenia. Hidżab był obowiązkowy w przestrzeni publicznej. Kobiety nie mogły podejmować samodzielnych decyzji życiowych. Edukacja była zarezerwowana głównie dla mężczyzn. W tym kontekście działania Zahry były niemal niemożliwe.

Księżniczka opanowała kilka języków obcych. Czytała literaturę europejską i perską poezję. Interesowała się polityką i filozofią. Chciała dzielić się swoją wiedzą, co było wówczas niedopuszczalne dla kobiety. Łamała kolejne bariery z determinacją.

Publiczne zdjęcie hidżabu wywołało skandal. Żadna kobieta z arystokracji nie odważyła się wcześniej na taki krok. Zahra zrobiła to demonstracyjnie, świadoma konsekwencji. Wzbudziła wściekłość konserwatywnych duchownych. Rodzina królewska znalazła się pod presją.

Zaczęła również pisać wspomnienia. Opisywała w nich swoją walkę z tradycją i religijnymi nakazami. Krytykowała szyickie reguły ograniczające wolność kobiet. Jej teksty krążyły potajemnie wśród wykształconych Persów. Stała się symbolem walki o równouprawnienie na dziesiątki lat przed erą feminizmu.

Muza poetów i symbol przemian

Zahra odmówiła kolejnych małżeństw. Wolała niezależność od bezpieczeństwa finansowego. Była finansowo zabezpieczona jako córka monarchy. Mogła więc pozwolić sobie na życie według własnych zasad. To była niebywała rzadkość w tamtych czasach.

Zakochała się w poecie Arefie Ghazwinim. Był jednym z najważniejszych twórców literatury perskiej początku XX wieku. Zahra inspirowała go do pisania. Pojawiała się w jego wierszach jako ideał kobiety wolnej i nieugiętej. Ich związek był bardziej duchowy niż formalny.

Perska literatura tamtego okresu często poruszała tematy społecznej zmiany. Ghazwini należał do progresywnych intelektualistów. Wraz z Zahrą tworzyli duet walczący słowem o nową Persję. Ich działalność miała wpływ na kolejne pokolenie reformatorów.

Zmarła 25 stycznia 1936 roku. Miała 53 lata. Jej życie przypadło na okres gigantycznych przemian w Iranie. Dynastia Qajar upadła w 1925 roku. Nowy reżim Pahlavich rozpoczął modernizację kraju. Zahra nie doczekała pełnej emancipacji kobiet, ale wywalczyła dla nich przestrzeń.

Wybrana literatura:

– Otrzymała miano "najbrzydszej księżniczki w historii". Kobiety wiele jej zawdzięczają [https://plejada.pl/newsy/ksiezniczka-zahra-kim-byla-najbrzydsza-ksiezniczka-w-historii/hegh4bj]