archeologia (strona 3 z 6)

Pomysł "Biskupińskich spotkań z archeologią" narodził się kilka lat temu, jeszcze za Wiesława Zajączkowskiego, dziś już emerytowanego dyrektora muzeum w Biskupinie. Od stycznia 2025 r. nastąpiła ich reaktywacja. Inicjatywa spotkała się ze sporym zainteresowaniem, dlatego rusza kolejny cykl prelekcji. Najbliższe spotkanie zaplanowano 24 stycznia. Dowiemy się, dlaczego osada w Janowie Pomorskim to dziś jedno z najważniejszych stanowisk archeologicznych w Polsce.

W Przylepie, na pograniczu gmin Dobra i Kołbaskowo, archeolodzy potwierdzili istnienie osady pionierów rolnictwa sprzed około 7000 lat. To najdalej na północ wysunięty ośrodek tego typu w Europie i jedno z największych siedlisk wczesnego neolitu na Niżu Polskim.

Takie odkrycia należą w archeologii do absolutnej rzadkości. Zdobiony hełm, broń, złota biżuteria i monety – wszystko to odkryto w królewskim pochówku z VII wieku. Wykopaliska w Sutton Hoo doprowadziły do jednego z najważniejszych odkryć w historii archeologii. Same badania były na tyle ciekawe, że stały się podstawą filmu wyprodukowanego przez Netflix.

W XIII wieku przed naszą erą, w okresie największej potęgi kultury mykeńskiej, powstała konstrukcja, którą współcześni badacze identyfikują jako ceremonialny tron władcy. Odkrycie to rzuca nowe światło na organizację władzy w świecie brązu oraz prawdziwe podstawy mitów o wojnie trojańskiej.

To już kolejne odkrycie tego typu. Równo rok temu udało się trafić na ślady monumentalnego grobowca wraz z kamieniami należącymi do jego umocnień. Tym razem, w znanej turystycznej miejscowości – w Przyjezierzu – także znaleziono jeden z takich obiektów. Ponownie odkrycia dokonał Łukasz Oliwkowski, tym razem z żoną Elizą. Wcześniej dotarł pioniersko do większości z tych najstarszych wciąż widocznych śladów dawnej kultury.

Nicholas Luccketti wydobył w 2019 roku ceramiczne fragmenty naczyń elżbietańskich nad rzeką Chowan w Karolinie Północnej. Po 435 latach archeolodzy znaleźli pierwszy materialny dowód, że koloniści z Roanoke Island żyli poza pierwotną osadą. Ale to wciąż nie wyjaśnia, co stało się ze 115 osobami, które zniknęły między 1587 a 1590 rokiem.

W latrynie starej rzymskiej łaźni niedaleko Edynburga archeolodzy natknęli się na grupowy pochówek z VI wieku. Znaleźli tam szczątki czternastu osób – dziewięciu dorosłych i pięciu niemowląt. Miejsce spoczynku wzbudziło natychmiast kontrowersje, bo łazienna kloaka to niezwykła lokalizacja dla jakiegokolwiek pochówku.

Zabytkowe zestawy, które zostały zakupione od prywatnego kolekcjonera, już niedługo trafią na wystawę stałą powstającego w Łebie Muzeum Archeologii Podwodnej i Rybołówstwa Bałtyckiego. Ekspozycja poświęcona będzie historii podwodnych badań archeologicznych oraz rozwojowi technologii, która umożliwiła eksplorację morskich głębin. Zakup kolekcji został w całości sfinansowany przez Towarzystwo Przyjaciół Narodowego Muzeum Morskiego.

Muzeum Regionalne im. Stanisława Sankowskiego w Radomsku zaprasza na spotkanie z Anną Lasotą - Kuś oraz Kaliną Skórą z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN - autorkami książki "Raczkowice. Cmentarzysko kultury przeworskiej w międzyrzeczu Pilicy i Warty".

Zrozumienie duchowości dawnych Słowian wymaga spojrzenia na rozproszony materiał źródłowy i archeologiczny. Wiele śladów ich religijności zachowało się w przyrodzie i pod fundamentami chrześcijańskich budowli. Właśnie to sprawia, że rekonstrukcja ich wierzeń pozostaje fascynującym wyzwaniem.

Średniowieczne grody na wschodnich rubieżach Polski przez długi czas pozostawały zagadką. Historycy umieszczali je w różnych miejscach – od Lubelszczyzny po Podole. Współczesne badania wskazują jednak konkretny region: tereny między Wisłą a Bugiem, na południowym wschodzie obecnego województwa lubelskiego.

Niezwykłą karierę naukową rozpoczynał w Krakowie, gdzie podjął studia archeologiczne. Dalszą edukację kontynuował w Berlinie pod kierunkiem Gustava Kossinna, u którego obronił doktorat w 1914 roku. Cztery lata później uzyskał habilitację, co otworzyło mu drogę do kariery akademickiej. W międzyczasie aktywnie uczestniczył w konspiracyjnej działalności patriotycznej, organizując podziemne struktury harcerskie w Poznaniu i wspierając powstańców wielkopolskich.

Podczas wykopalisk archeologicznych w kościele pobernardyńskim w Wieluniu dokonano sensacyjnego odkrycia. Odsłonięto wejście do krypty grobowej sióstr Bernardynek. W krypcie znajdują się uszkodzone trumny i szczątki kostne. Muzealnicy spodziewają się znalezienia 20-30 pochówków, w tym Anny Koniecpolskiej - fundatorki wieluńskiego klasztoru.

To była wielka gratka dla miłośników archeologii i lokalnej historii. Urząd Miasta i Gminy Końskie wraz ze Stowarzyszeniem Historycznym Pasja zaprosiły na trzydniowe prelekcje, wykłady i wystawy pod hasłem "Ziemia Królów 1025 - 1925 - 2025. Tysiąc lat Korony Polskiej. Sto lat od odkrycia cmentarzyska z XI wieku w Końskich".

W Muzeum Narodowym Ziemi Przemyskiej można już oglądać ekspozycję poświęconą efektom badań archeologicznych prowadzonych w Chotyńcu. To tam naukowcy natrafili na pierwszy w Polsce kompleks osadniczy scytyjskich koczowników z okresu od VII do V wieku p.n.e. Wystawa prezentuje nie tylko odkryte zabytki, lecz także szeroki kontekst prac wykopaliskowych, które trwały kilka lat i przyniosły wyjątkowe wyniki.

Podczas wykopalisk na dziedzińcu Domu Kopernika w Toruniu archeolodzy trafili na świetnie zachowaną dużą drewnianą konstrukcję starszą od Domu Kopernika. Była to ogromna niespodzianka, ponieważ budowli w tym miejscu i w takim układzie nikt się nie spodziewał.

Spektakularną prezentację zorganizowano w Starym Pałacu w Ostromecku. Choć pokazów było kilka goście tylko na chwilę zatrzymać się mogli przy rekonstrukcji, bo za nimi czekali następni.

Hetty Goldman (1881-1972) przekształciła archeologię z polowania na artefakty w systematyczną analizę kulturową. Jako pierwsza kobieta-profesor w Princeton wypracowała metody, które współcześni badacze nadal stosują, udowadniając, że naukowy rygor znaczy więcej niż spektakularne znaleziska.

Badania archeologiczne w podgrodziu wiślańskiego grodu w 1979 roku ujawniły depozyt liczący 4212 żelazne grzywny o masie przekraczającej trzy i pół tony, co stanowi największe tego typu znalezisko z wczesnego średniowiecza w Europie. Ukryty w drugiej połowie IX wieku skarb z ulicy Kanoniczej 13 dostarcza dowodów na potęgę gospodarczą Krakowa w czasach plemiennych i funkcjonowanie zaawansowanego systemu wymiany handlowej na terenie państwa Wiślan.

Sierpniowe prace rolnicze na farmie koło Tønsberg w 1903 roku odsłoniły jeden z najcenniejszych skarbów archeologicznych Norwegii – grób dwóch kobiet pochowanych wraz z kompletnie wyposażoną łodzią wikińską. Znalezisko z Oseberg, datowane na 834 rok, zachowało się w stanie umożliwiającym szczegółowe badania konstrukcji statku, obrzędów pogrzebowych i życia codziennego w epoce wikingów.

W Cegłowie, niewielkiej miejscowości położonej w powiecie mińskim, doszło do wyjątkowego odkrycia archeologicznego. W trakcie badań prowadzonych w parafialnym kościele pw. św. Jana Chrzciciela i św. Andrzeja Apostoła, badacze w czerwcu 2025 roku natrafili na dobrze zachowaną ceglaną kryptę pochodzącą prawdopodobnie z pierwszej połowy XVI wieku. To niezwykle cenne znalezisko pozwala zajrzeć w najstarsze dzieje jednej z najstarszych świątyń Mazowsza Wschodniego.

Na dnie jeziora Lednica, w samym sercu dawnego państwa pierwszych Piastów, archeolodzy podwodni z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu dokonali odkrycia, które już teraz określane jest mianem sensacyjnego. W trakcie tegorocznego sezonu badawczego naukowcy odnaleźli cztery wczesnośredniowieczne włócznie, w tym jedną niezwykle bogato zdobioną – pokrytą złotem i srebrem. Badacze przypuszczają, że mógł to być symbol władzy książęcej, a nie zwykła broń.

Waza z Bronocic to jeden z najcenniejszych zabytków archeologicznych Polski, który na ponad sto lat wyprzedza słynne egipskie piramidy i wielkie świątynie mezopotamskiej cywilizacji Sumerów. Gliniane naczynie, odkryte w 1976 roku podczas wykopalisk na terenie neolitycznej osady w Bronocicach nad Nidzicą, jest najstarszym znanym na świecie przedstawieniem pojazdu kołowego.

Od epoki kamienia po Wielką Wojnę – archeologia Lubelszczyzny to projekt, który realizuje Instytut Archeologii UMCS. W jego ramach powstaje seria filmów popularnonaukowych.

Mało jest chyba miejsc w Polsce, które mają tyle bogactw. To rozległe krajobrazy, żyzna ziemia i wspaniała historia, którą archeolodzy wciąż opowiadają na nowo. Nie bez powodu. Na terenie dzisiejszej gminy Hrubieszów, na przestrzeni dziejów, jedne ludy zastępowały inne, a po nich przychodziły następne. Pozostałością po nich są fascynujące zabytki i stanowiska archeologiczne.