XIX wiek

Antoni Koryga zapisał się w dziejach Galicji jako jeden z najbardziej bezwzględnych przywódców chłopskiego zrywu z 1846 roku. Zanim stanął na czele zbuntowanych włościan, zdążył już zbudować sobie ponurą reputację herszta bandyckiej szajki terroryzującej okolice Bruśnika.

Wiosną 1875 roku do Lublina trafiła sprawa, która przez krótki czas elektryzowała wieś i budziła zainteresowanie prasy. Chodziło o kilkuletnią dziewczynkę, uznawaną przez część ludności za "jasnowidzącą", mającą rzekomo leczyć choroby i wskazywać zagubione przedmioty. Informacja o niej ukazała się m.in. w warszawskiej gazecie "Wiek", jednak szybko spotkała się z polemiczną reakcją lekarza związanego z lubelskim szpitalem św. Wincentego à Paulo, czyli tzw. szpitalem Szarytek przy ul. Staszica.

W sobotni wieczór w zabytkowych salach dworca kolejowego w Przemyślu odbył się II Przemyski Bal Epokowy. Gospodarzem wydarzenia było Stowarzyszenie Damy i Huzary, które po raz kolejny zaprosiło uczestników do podróży w czasie - do świata elegancji, muzyki i obyczajów przełomu XIX i XX wieku.

Gdy w 1883 roku Anandibai Joshi stanęła przed publicznością w Serampore, by ogłosić swój wyjazd do Ameryki, wielu słuchaczy było przekonanych, że patrzy na szaloną kobietę. Dziewiętnastolatka z kasty braminów zamierzała samotnie przepłynąć ocean, by studiować medycynę w kraju, którego większość Hindusów nigdy nie widziała nawet na mapie. Została pierwszą Hinduską z Prezydencji Bombajskiej, która zdobyła dyplom lekarski na Zachodzie.

Jak nasi chłopi w drugiej połowie XIX w. wyglądali, jak żyli? "Włościanie dawnych (...) obwodów: Lubelskiego, Zamojskiego i części Krasnostawskiego, co do cech fizycznych nader mało różnią się od zamieszkujących ziemie: Sandomierską i Krakowską" - zauważył Oskar Kolberg. "Wzrost ich w ogóle uważany, lubo za niski uchodzić nie może, niższym atoli jest cokolwiek od wzrostu sąsiadujących z nimi Mazurów i Rusinów. Włosy zwykle zaczesane na czoło, nad oczami obcięte są na szerokość oblicza. Barwa włosów (...) ukazuje brunetów, szatynów jak i blondynów. Toż i oczy bywają tu czarne lub niebieskie".

Historia Ignaza Semmelweisa od lat funkcjonuje w obiegu publicznym w uproszczonej formie. W wielu popularnych opracowaniach i artykułach internetowych powtarza się narracja o lekarzu, który "oszalał", ponieważ próbował zmusić swoich kolegów do mycia rąk. Ten obraz jest sugestywny, dramatyczny i łatwy do zapamiętania, dlatego utrwalił się w zbiorowej wyobraźni.

Dziewiętnastowieczne społeczeństwo elitarne funkcjonowało według sztywnych zasad, które regulowały każdy aspekt życia publicznego. Naruszenie nawet drobnego punktu kodeksu obyczajowego mogło zakończyć się społecznym ostracyzmem. Kobiety były szczególnie uzależnione od męskiej opieki i musiały udowadniać swoją przyzwoitość na każdym kroku.

Stara fotografia z 1884 roku wywołuje dziś burzę w sieci. Pokazuje kobietę o męskich rysach, z wyraźnymi wąsami i gęstymi brwiami. Internet wyśmiewa jej wygląd, tworząc tysiące memów. Prawda jest jednak zupełnie inna. Zahra Khanom Taj al-Saltaneh była ikoną piękna swoich czasów i jedną z najbardziej wpływowych kobiet Bliskiego Wschodu.

Ponad 13 mln zł unijnego dofinansowania otrzyma miasto Malbork na realizację nowej edycji Gminnego Programu Rewitalizacji. Głównie dotyczyć będą zabytkowego, XIX-wiecznego budynku, podwórek w pobliskim kwartale oraz remontu budynków mieszkalnych. Łączna wartość pięciu zadań to ok. 17 mln zł.

Koło Secesja i Słupski Uniwersytet Trzeciego Wieku zorganizowały w sobotę warsztaty związane z kulturą materialną XIX wieku połączone z Nocą Bibliotek. Jednym z punktów programu był m.in. pokaz dawnych strojów.

Maksymilian Gierymski był powstańcem, malarzem i pejzażystą jednocześnie. To właśnie jemu zawdzięczamy przełom w polskim rozumieniu sztuki. Sam niestety odszedł zbyt wcześnie, by ujrzeć, jak daleko zaprowadzą jego odkrycia dotyczące natury i historii.

Listopad 1834 roku w portowym New Bedford przyniósł narodziny dziecka, którego przyszłość miała zaskoczyć całą Amerykę. Henrietta Robinson przyszła na świat w rodzinie kwakrów, w domu przepełnionym zapachem wielorybiego oleju i szelestem gazet giełdowych. Nikt wtedy nie przypuszczał, że ta mała dziewczynka pewnego dnia zostanie nazwana najbogatszą kobietą XIX wieku.

Pracownicy Muzeum Miasta Malborka nadal albo sami pozyskują ciekawe eksponaty związane z Malborkiem albo zgłaszają się darczyńcy, tak jak tym przypadku. W budynku przy ul. Kościuszki 54 już stoi XIX-wieczne pianino przywiezione z Legionowa.

William Breckinridge uchodził za charyzmatycznego mówce i przywódcę, lecz jego prywatne życie kryło mroczne sekrety. Madeline Pollard poznała go jako młoda kobieta i przez dekadę wierzyła w jego obietnice małżeństwa. Proces, który wytoczyła mu w 1894 roku, obnażył podwójne standardy amerykańskich elit i zapoczątkował jeden z najbardziej sensacyjnych skandali politycznych XIX wieku.

W dziejach imperium rosyjskiego nie brakowało dramatycznych prób pozbawienia cara życia. Każda z nich miała być iskierką rewolucji – końcem tyranii i początkiem nowego porządku. A jednak zamiast triumfu rewolucji, kończyło się farsą, śmiercią... albo kompromitacją.

W czasach, gdy kobiety rzadko miały głos w nauce, Potter udowodniła, że determinacja i ciekawość mogą przebić się przez najgrubsze mury. Jej ilustracje i badania do dziś inspirują naukowców i artystów na całym świecie.

W wilgotnym East Endzie młody student medycyny Thomas Barnardo natknął się na chłopca śpiącego pod mostem. Spotkanie z Jimem, który kilka dni później zmarł, stało się początkiem rewolucji w myśleniu o dzieciach ulicy. Barnardo porzucił swoje plany wyjazdu do Chin i postanowił walczyć o tych, których świat skazał na zapomnienie.

Ponad sto lat przed erą laptopów i smartfonów, Ada Lovelace przewidziała świat, w którym maszyny będą nie tylko liczyć, ale też tworzyć muzykę, obrazy i idee. Jak to możliwe?